Preek door ds. J.W.Tunderman

over Prediker 7:10-13

gehouden te Vrouwenpolder en Gapinge

op 29 November 1933 (Dankdag)

104:7
86:3
145:5
37:10
33:10

Tekstlezing:
Prediker 7:10-13

10 Zeg niet: Hoe komt het dat de dagen van vroeger beter waren dan deze? Want niet uit wijsheid zou u dat vragen.
11 Wijsheid is goed met een erfelijk bezit: een voordeel voor hen die de zon zien.
12 Immers, wijsheid biedt schaduw en geld biedt schaduw. Het voordeel van kennis is echter dat wijsheid haar bezitters het leven geeft.
13 Bezie het werk van God, want wie kan rechtmaken wat Hij krom gemaakt heeft?
(Herziene Statenvertaling, 2010)

29 Nov. '33
DANKDAG

Gemeente van onze Heere Jezus Christus,

We zijn hier in dit uur bijeengekomen om de Heere te danken. Om Hem te danken, omdat Hij in Zijn goedheid ons weer de krachten heeft geschonken om door onze arbeid in bedrijf en beroep ons brood te winnen. Maar toch denken we niet alleen aan wat we verdiend hebben, we denken niet slechts aan de oogst en de opbrengst of aan het loon, dat wij ontvingen.

Nu de Heere ons hier in Zijn huis samenbrengt om Hem te danken voor Zijn goedheid, nu is dat werk van onze handen zeker wel het eerste waar we aan denken. Maar we willen bij dat maatschappelijke leven niet stil blijven staan. Onze gedachten moeten uitgaan naar heel dat natuurlijke leven, waarvan het leven van beroep en bedrijf slechts een stukje is. We willen daarom denken aan wat de Heere ons aan maatschappelijke zegeningen te genieten heeft gegeven, maar we houden daarbij in het oog, dat ons maatschappelijke leven een achtergrond heeft. En die achtergrond is heel het natuurlijke leven in ons gezin en ons persoonlijk leven.

Daarom danken wij vandaag de Heere voor wat Hij ons heeft laten verdienen, maar zeker niet minder voor al Zijn andere zegeningen in het natuurlijk leven: voor de gezondheid, die we genoten, voor het geluk, dat we in ons huwelijk en ons gezin gesmaakt hebben, voor de zegeningen, die de Heere ons in de duizend verhoudingen van het mensenleven geschonken heeft.

Och, we moeten vandaag de zegen van de Heere niet in geld uittellen. We moeten die zegen proeven in alles, waarmee hij ons natuurlijk leven kronen wil en het wil uitheffen boven de vloek. En als we zo vandaag danken, dan danken we niet slechts omdat we zo en zoveel guldens ontvangen hebben, maar dan komen we voor Zijn aangezicht met de lofzegging van onze lippen voor Zijn duizend zegeningen: voor iedere ademtocht, die Hij ons doet ademen, voor iedere teug water, ieder stuk brood, ieder uur verkwikking, die Hij ons schonk in de huiselijke kring, ieder vriendelijk woord, ieder blijk van vertrouwen, waarmede ons de mensen bejegend hebben.

Maar als we de Heere danken dan willen we ook het licht van Zijn Woord zien vallen over het natuurlijke leven; over arbeid en over geldverdienen, over zorgen en tegenslagen, over slechte en over betere tijden. Daarom willen we luisteren naar het Woord van God, dat door de mond van de Prediker tot ons komt.

We horen in de boodschap van de Prediker, dat

WIJ ALLEN DOOR DE VREZE DES HEEREN GOD KUNNEN DANKBAAR ZIJN VOOR ZIJN ZEGEN OVER HET NATUURLIJKE LEVEN

en we willen daarbij vier gedachten in het oog vatten:

1. WELKE WAARDE HET GELD HEEFT
2. WELKE WAARDE DE WIJSHEID GEEFT
3. WAARIN DE WIJSHEID BOVEN HET GELD GAAT
4. WAT DE WIJSHEID ONS TEGENOVER HET GELD MOET LEREN.

Allereerst dus horen we wat naar het woord van de Prediker de waarde van het geld is. Onze tekstwoorden zijn genomen uit het boek Prediker. We zouden dat boek wel het wondere boek kunnen noemen. Er is misschien geen bijbelboek, dat zo moeilijk te verklaren is als het boek van die zoeker naar geluk en levenswijsheid. We zullen niet proberen het boek Prediker in zijn hele strekking te doorzien. We willen dat slechts met elkander nagaan, voorzover dat voor het verstaan van onze tekstwoorden nodig is.

De prediker houdt zich voortdurend bezig met het natuurlijke aardse leven. Dat blijkt reeds uit de eerste verzen van hoofdstuk 1. De Prediker begint met te spreken over het onrustige, het onbevredigende van het leven onder de zon. IJdelheid der ijdelheden, het is al ijdelheid. De wetenschap is ijdelheid en de vreugde is ijdelheid. De arbeid is ijdelheid en alle menselijk streven is ijdelheid. IJdelheid is het ganse leven onder de zon. En dan laat de Prediker zien hoe dat ijdele leven onder de zon is. Er is verdrukking, ongerechtigheid, schande, bloedvergieten en slavernij.

Wanneer wij dit goed willen verstaan moeten we goed weten in welke tijd de Prediker geleefd heeft. Precies valt dat niet te zeggen. Waarschijnlijk is het boek Prediker in een tijd van onderdrukking en anarchie geschreven. Al wordt tweemaal in het boek Salomo sprekend ingevoerd, toch is Salomo de schrijver niet. Dit boek wordt Salomo in de mond gelegd. Zo wordt het Wilhelmus aan Willem van Oranje in de mond gelegd. En toch weten wij, dat Willem van Oranje de dichter niet is, ook al begint het lied met de woorden: Wilhelmus van Nassouwe ben ik van Duitsen bloed.

Zo is het ook met het boek Prediker. Salomo gold in Israël terecht als de koning van de wijsheid. En nu voert de Prediker Salomo sprekend in: Ik, Salomo was koning te Jeruzalem. Verder maakt de Prediker er helemaal geen geheim van, dat hij in werkelijkheid Salomo niet is. Hij tekent ons toestanden, die in Salomo's tijd niet te vinden waren. Het is een tijd van verwarring en revolutie. De Prediker heeft knechten te paard gezien, en vorsten gaande als knechten op de aarde. Hij heeft gezien een dwaas, die in grote hoogheden gezet wordt, maar rijken, die in de laagte zaten.

Daarom klaagt de Prediker: Ik zag aan al de onderdrukkingen, die onder de zon geschieden en zie er waren tranen van de verdrukten en van hen, die geen trooster hadden en aan de zijde van hun onderdrukkers was macht, zij daarentegen hadden geen vertrooster. Zo ziet de Prediker de wereld en het leven van de mensen. Het hele leven is aan vaste ordeningen van God onderworpen: alles heeft een bestemde tijd: een tijd om te leven en een tijd om te sterven, er is zomer en winter, er is jeugd en ouderdom.

Maar over dat aardse leven heerst de ijdelheid. En die ijdelheid is nog niet alles, want daarnaast is er onrecht en dwaasheid van de mensen. En door die ijdelheid en die dwaasheid is het leven een groot raadsel geworden. Er is rijkdom en armoede, er is verdrukking en lijden, er is genieten en er is gemis, genot en ellende, leven en dood. Schatten om in te jubelen en smarten om in te kermen. En als de Prediker het mensenleven zo getekend heeft dan laat hij zien, hoe nu de wijze zich in zo'n wereld van ijdelheid en dwaasheid moet gedragen. En zo spreekt de Prediker ook over het bezit. Het geld, zegt hij, is tot een schaduw.

We moeten ons even die Oosterse wereld indenken om te begrijpen wat dat betekent. Daar in Kanaän stond de zon in de zomer bijna loodrecht uit de hemel op de aarde te branden. Daar was schaduw een grote zegen. Mensen en beesten zochten in de zomer verkwikking. En de Oosterling wist wel hoe vooral in woestijnachtige streken mens en dier in de schaduw soms hijgend enige verkoeling zochten. Ook de Messias werd een schaduw genoemd.

Daaraan denkt de Prediker als hij van het geld zegt, dat het een schaduw is. Want zoals de zon de aarde teistert met een verschroeiende gloed, zo was ook de ellende een kwaad, waartegen de mens zich zocht te beschermen en te dekken. En het is geen zonde om zich tegen de ellende te verschuilen. Daarvoor heeft God ons vele natuurlijke gaven geschonken: adem en brood en water, en ontelbare andere schatten. De Schrift veracht dat aardse leven niet. Dat is niet iets minderwaardigs, dat we, nu ja, in deze wereld maar op de koop toe moeten nemen. Het natuurlijke is niet iets waar de gelovige eigenlijk boven moest staan. Het is geen noodzakelijk kwaad.

De aarde is des Heeren
mitsgaders hare volheid.
De aarde net al haar schatten,
met al haar rijkdommen
al haar melk en al haar honing.

En nu mogen wij van al die schatten genieten. Daar heeft de Heere ze ons voor bereid. Als dat zo niet was, dan hadden de monniken en de kluizenaars gelijk. Maar nu mogen we in de schatten van het natuurlijke leven de gaven van God zien. Daar heeft de Heere Jezus Zijn bloed voor laten vloeien. Door Zijn volbrachte werk kan op aarde het mensenleven ontbloeien. Daarom verachten wij het natuurlijke leven niet en we beschouwen het niet als iets van lager rang, maar we plukken daarin de vruchten de ontfermingen van God in Jezus Christus. En zo wil de Heere ons in de gaven van het natuurlijke leven beschaduwen tegen de ellende, die er op aarde heerst.

En nu noemt de Prediker hier een van die goede gaven Gods op: het geld. Ja, ook dat geld is een schaduw, is een van die schatten van het natuurlijke leven, waarachter wij dekking mogen zoeken tegen de ellende en de nood van het leven. Als er geen geld is, ja, dan is de Heere wel machtig om ons toch door de zorgen van het leven heen te dragen. Maar al is de Heere aan dat geld niet gebonden, toch is dat geld een goede gave van God. En het misbruik, dat de mensen van het geld maken verandert dat geld niet.

Dat komt ons van God toe en is ons als een schaduw in de nood van het leven geschonken. Ook ons geld komt ons toe van het offer van Christus aan het kruis. Ons geld was Hem niet te min om ook dat voor ons te verwerven. Hij heeft ons gekocht met alles wat we zijn en hebben. En zo willen we het ook vandaag op deze Dankdag zien. We danken de Heere omdat hij ons ook dit jaar geld gegeven heeft tot een schaduw, omdat Hij onze arbeid gezegend heeft, omdat we ons door Zijn gaven mochten dekken tegen de ellende.

Ja, het is voor velen onzer een tijd om te worstelen ook in het maatschappelijk leven, het is de tijd, waarin gewerkt moet worden met alle macht om de inkomsten, om het geld. Maar al is de tijd moeilijk, toch is het geld, dat de Heere ons gunt, ons tot een schaduw geweest en we hebben ons in die schaduw verscholen met ons gezin tegen de verarming en tegen de crisis.

Dat geld brengt veel ellende in de wereld. Nee, dat mogen we niet vergeten, maar we mogen ook niet vergeten, dat het ons toch tot een schaduw is, waarin ons gezinsleven ontbloeien kan. U moet maar eens letten op die streken in de wereld waar de Heere de schaduw van het geld en wat we er mee doen kunnen, heeft weggenomen. U moet maar eens denken aan de kinderen, die geen dag van blijdschap meer kennen, omdat ze in het hongergebied wonen. Maar ons heeft de Heere de schaduw nog gelaten, zodat ze ons mogen dekken tegen die ellende. U moet maar eens denken aan die vrouwen, die moeten toezien, dat haar kinderen langzaam sterven van gebrek en die zien, dat de krachten van hun mannen meer en meer ondermijnd worden door ondervoeding.

Ja, dan ziet u het: de Heere heeft ons het geld gegeven tot een schaduw en zo leven we wel dikwijls in de zorg, zo moet er wel dikwijls uitgegeven en gerekend worden. Maar al zijn de zorgen soms groot, toch heeft de Heere ons in de schaduw doen verkeren en mogen we Hem danken omdat Hij ons gevoed heeft en onderhouden. En ja, daar kunnen we onze ogen voor sluiten. Er zijn er, die daar de ogen voor sluiten, die zich al zo gewend hebben aan Gods goede gaven, dat ze ze niet meer opmerken. Maar wij willen ze opmerken, omdat we de Heere vrezen en Hem daarom ontzien, omdat we een hart gekregen hebben om op te merken, omdat de Heere niet slechts tot ons gekomen is met de schaduw van het geld, maar ook met de schaduw van de wijsheid.

Ook die wijsheid heeft de Heere ons tot een schaduw gegeven, tot een beschutting om ons te dekken tegen de ellende. U weet toch, wat de Schrift met wijsheid bedoelt. Dat is niet geleerdheid, dat is niet theorie, dat is niet wetenschappelijke kennis. Wijsheid is in de Heilige Schrift de vreze des Heeren, maar dan die vreze des Heeren toegepast in het dagelijks leven, in de praktijk. Dat is wijsheid: in de aardse dingen dingen van de Heere te zien, in de aardse verhoudingen de beschikkingen van de Heere opmerken.

En nu wordt hier gezegd, dat die vreze des Heeren, toegepast op de dingen van het praktische leven, dat die wijsheid tot een schaduw is. Een schaduw om weg te schuilen tegen het branden van de nood. Een schaduw, waarin wij en ons gezin leven kunnen, waarin we de schatten kunnen genieten, die God ons schenkt. Een schaduw, die we ook in het natuurlijke leven in de arbeid en het bedrijf niet missen kunnen.

Och, als God ons die schaduw van de wijsheid ook in het maatschappelijke slechts een ogenblik ontneemt, dan gaat de nood ons leven teisteren met gloeiende stralen. Want ook in ons dagelijks beroep is het een misstap, een ondoordachte handeling, een haastig en driftig woord, en de schaduw wijkt, zodat we in de ellende komen.

We bouwen en we doen ons best en we hopen op zegen, maar als de Heere ons onze gang liet gaan, als hij ons niet de schaduw van de wijsheid schonk, dan viel heel ons gebouw als een kaartenhuis ineen. We kunnen dat vandaag in het groot zien gebeuren. De economen weten genoeg. Ze werken met statistieken en indexcijfers. Aan kennis van het maatschappelijke leven ontbreekt het hun niet. Maar God heeft de leiders van de volken de schaduw van de wijsheid ontnomen en nu brandt de felheid van de nood op de wereld: 35 miljoen werklozen.

En zoals het daar in de grote wereld is op de conferenties en bij de economische onderhandelingen, zo is het in ons eigen leven in 't klein. We mogen werken zoveel we willen, als God ons de schaduw van de wijsheid ontneemt, dan zal niets ons baten. Want alleen die wijsheid kan ons leren wat we moeten doen en hoe we moeten handelen, hoe het moet gaan in ons beroep en bedrijf en hoe we met het geld moeten omspringen.

Zo is het geld tot een schaduw en is de wijsheid tot een schaduw. Daarin zijn die beide gelijk. Dat is zegt de Prediker in vers 11: De wijsheid is goed met een erfdeel. Dat wil niet zeggen: de wijsheid is goed als ze met een erfdeel of erfenis gepaard gaat. Deze enigszins vreemde uitdrukking betekent: de wijsheid is goed evenals een erfenis goed is: het geld is tot een schaduw om te schuilen tegen de ellende. En zo is de wijsheid ook een schaduw. En toch al zijn geld en wijsheid beide een schaduw, toch gaat de wijsheid boven het geld uit. Want zij geeft, zegt onze tekst, haar bezitters het leven.

De wijsheid, zagen we, is de vreze des Heeren toegepast in de praktische dingen van het leven. Maar die wijsheid komt niet op uit ons, die danken we niet aan onze scherpzinnigheid, aan onze handigheid, aan onze gewiekstheid. Och, dan zou die wijsheid maar een zaak van de wereld zijn. Maar deze wijsheid, die hier bedoeld wordt, deze wijsheid, die een schaduw is tegen de hitte van de levensnood, is niet van beneden, maar van boven.

De Heere Jezus Christus is de opperste wijsheid. Zo wordt Hij in Spreuken genoemd. En dan wordt er aan toegevoegd: Die Mij vindt, vindt het leven. Die opperste wijsheid heeft de schatten van Zijn wijsheid rondgestrooid onder de mensen. Daarom start onze wijsheid, die we van God tot een schaduw ontvangen hebben altijd in verband met het werk en de openbaring van de Heere Jezus. Och, we kunnen zonder de Heere Jezus Christus knappe zakenmensen zijn, we kunnen misschien door onze handigheid schatten opstapelen, we kunnen buiten Hem misschien de allerbeste prijzen maken en onze spaargelden in de meest solide fondsen beleggen, dat alles kan buiten Christus en Zijn werk omgaan. Maar dat is niet die wijsheid, die tot een schaduw is.

Die wijsheid is meer dan jagen naar geld, meer dan een gulzig grijpen naar goed, meer dan een stapelen van schatten. Die Mij vindt, spreekt de opperste Wijsheid, vindt het leven. Vindt dat leven ook in de praktijk, ook in de zorgen, ook in de verliezen, ook in de kommer en het gebrek. Die de opperste Wijsheid vindt, die de Heere Jezus Christus vindt, die vindt ook in het maatschappelijke zijn weg, die weet ook hoe hij tegenover zijn geld en zijn arbeid, met zijn achteruitgang en zijn vooruitgang zich moet gedragen. Want die Hem vindt, vindt het leven.

Daarom is de uitnemendheid van de wijsheid - of van de wetenschap zoals ze in onze tekst genoemd wordt - dat zij haar bezitters het leven geeft. In de vreze des Heeren toegepast in de praktische vragen en moeilijkheden van het leven, toegepast in de zaken van brood en levensbestaan, in die wijsheid, die van boven is, is het leven.

En, ja, de gave van die wijsheid is wel allereerst het eeuwige leven in de gemeenschap van God. Maar nooit mogen wij dat eeuwige leven afzonderen van het leven hier op aarde. En daarom: Die opperste wijsheid vindt, die de Heere Jezus vindt en door Zijn genade leert te leven in de vreze Gods, die vindt daarin het leven - ook vandaag, ook het maatschappelijke leven, ook het leven van de arbeid.

Nee, dat betekent niet dat het die bezitters van de wijsheid altijd voor de wind zal gaan. Daar zitten in onze tijd wijzen te zuchten, mensen, die leven in de vreze des Heeren ook in de praktijk van het leven en die nauwelijks het hoofd boven water kunnen houden. U moet maar eens denken aan onze broeders en zusters in de grote steden, mannen en vrouwen, vaders en moeders, die al twee, drie jaar van de werklozensteun moeten leven. Maar dat betekent, dat die bezitters van de wijsheid ook in het maatschappelijke uit het geloof leven.

D.w.z. ze hebben de opperste wijsheid gevonden, de Heere Jezus Christus, en ze weten, dat van Hem het vee op duizend bergen is, dat van Hem de aarde is, mitsgaders hare volheid, al de schatten en al de zegeningen. En dat ze nu uit die schatten van de Heere Jezus elke dag lenen mogen wat Hij in Zijn wijsheid nodig acht.

Daar hebt u het: daar hebt u de uitnemendheid van de wijsheid: leven uit de hand van de Vader, uit Zijn goedheid, uit Zijn belofte, uit Zijn trouw. Daar hebt u de wijsheid als de schaduw: lenen uit de schatten van Jezus en zo beschermd en geborgen zijn tegen de hitte van de ellende, zo veilig gesteld zijn in de nood en de crisis, zo leven in een slechte tijd uit het geloof, dat alles van Hem is: het vee op duizend bergen, en de schat ten van alle menselijk bezit, de grootkapitalen van de industrie en de banken, duizend maal meer dan uw gebrek: alles van Jezus, de opperste Wijsheid, alles van Hem, Die voor u zorgt.

Daar hebt u de schaduw van de wijsheid, daar hebt u de echte rijkdom, daar hebt u de weelde van het geloof, meer dan alle weelde van de geldjagers, de goudverzamelaars, de graaiers naar bezit: alles van Jezus, de opperste Wijsheid, Die daarom ook in het leven van de arbeid en het brood tot een schaduw is voor Zijn volk.

Alles van Jezus en daarom zullen we de middelen van ons bestaan niet zoeken in wat wij kunnen presteren, maar we zullen het zoeken onder de schaduw van Zijn vleugels. Dat is de grote tegenstelling in het maatschappelijk leven: niet rijk en arm, niet kapitalist en proletariër, niet weelderige genieter en afgebeulde zwoeger, maar: ook hier is de grote tegenstelling: geloof en ongeloof: leven uit de schatten van Jezus of roven uit Zijn goederen. Zo is Christus onze schaduw en zo zullen we Hem vandaag danken. Want van degenen die het verwachten van Zijn schatten en Zijn wijsheid geldt het woord van de Psalm:

Geen druk beschaamt hun hoop in bange tijden
geen hongersnood doet hen verlegen staan:
Gods goedheid zal hen voeden en verblijden,
maar 's Heeren toorn de bozen nederslaan.
Als 't mestlam, dat men zag ten offer wijden,
zal met de rook het heilloos rot vergaan.
Ps.37:10

We willen ten slotte nog zien, wat de wijsheid ons tegenover het geld moet leren.

Dat vinden we neergelegd in de woorden van onze tekst: Bezie het werk van God, want wle kan recht maken wat hij krom gemaakt heeft? En: Zeg niet: Hoe komt het dat de dagen van vroeger beter waren dan deze? Want niet uit wijsheid zou u dat vragen. Ja, er is veel kroms in de wereld. U weet dat wel, hoe er in de eeuwen gezucht en gekermd is onder de druk van het kromme. Maar wie kan recht maken wat Hij krom gemaakt heeft?

We zien het ook vandaag nog voor onze ogen. Die duizend lijnen, die door elkaar lopen. Wie kan de verwarring van onze tijd ontwarren? Wie kan recht maken wat God vandaag heeft krom gemaakt, ook in het economIsch en maatschappelijke leven? Nee, het gaat hier niet over datgene, wat de mensen krom gemaakt hebben. Daar moeten we tegen strijden op allerlei gebied, overal waar de mens met zijn kromheden het werk van Gods schepping verstoort, niet het minst in het sociale leven.

Maar wie kan recht maken als God krom maakt, als God in het werken van de mensen blaast, zodat alle menselijke zekerheden waggelen, zodat de pijlers van de samenleving ineenstorten: de export en de industrie en de wereldhandel. Wie kan recht maken wat God heeft krom geslagen? Wie kan weer brood en welvaart geven? Wie kan de maatschappij herstellen en opheffen uit haar verval?

Niemand weet een uitweg. Niemand kan het verwrongen leven van handel en verkeer weer recht buigen. Want, ja, het zijn wel de dwaasheden van de mensen die God hiervoor gebruikt, maar heel deze crisis is toch zijn werk. En wie kan die recht maken? Daarom zullen we over de crisis niet spreken zoals de ongelovigen dat doen. We zullen de Heere aanbidden ook in hetgeen Hij krom maakt.

En we zullen leven in het geloof, dat ook in dagen van de allerergste economische crisis de opperste Wijsheid, Jezus Christus, ons tot een schaduw is en dat we ook vandaag weer en morgen en deze winter zullen leven uit Zijn geleende schatten. En daarom: zeg niet: Hoe komt het dat de dagen van vroeger beter waren dan deze? Want niet uit wijsheid zou u dat vragen. U zou willen recht maken, wat God krom gemaakt heeft. Vertrouw U liever toe aan de opperste wijsheid. en zoek bescherming in de schaduw van zijn vleugels.

O, er wordt ook in onze kring heel wat gezucht naar de vorige dagen, naar de jaren van weelde, die we gehad hebben en die wel nooit meer schijnen terug te komen. Zal West-Europa ooit weer zijn oude plaats in het wereldverkeer kunnen innemen? En toch: u mag niet zuchten maar de vorige dagen. Want als u dat doet, dan neemt u het geld en niet de wijsheid als maatstaf voor uw spreken.

Ja, het geld is een schaduw en we mogen er in schuilen, meer dan de schaduw van het geld is de schaduw van de wijsheid. Daarin vinden we het leven: in de wijsheid, waarin de Heere Jezus Christus besloten heeft ons na de vette jaren te bezoeken met de magere. Zeg niet: zijn de vorige dagen niet beter? Want ook vandaag komt elk stuk brood en elke teug water u toe van die opperste Wijsheid. En als u nu maar die wijsheid zoekt, als u maar de Heere Jezus Christus aangrijpt dan zult u ook in dagen van crisis in Zijn schaduw mogen schuilen.

En dan zal het ons aan geen ding ontbreken. En dan zullen we Hem altijd kunnen danken. Want Hij zal zorgen voor ons eten en voor ons drinken en voor onze kleding. Daarin zal die opperste Wijsheid ons tot een schaduw zijn.

Maar wij zullen nooit in dat eten en in dat drinken ons leven vinden. Als het God belieft dan zullen we niet eten en dan zullen we niet drinken, maar dan zullen we toch leven uit de rijkdom van de ontfermingen van God, uit de schatten en weldaden van Christus, die ook als ons het allernodigste ontbreekt, ons tot een schaduw zijn zal.

Amen